İslam’ın ilk yıllarının İslam’ın altın çağı olduğunu düşünürüz, değil mi? Ancak, İslam’ın ilk 100 yılında bile, sadece ilk asırdan bahsediyoruz, inanılmaz miktarda çatışma, şiddet ve aşırılık vardı. Aynı zamanda, inanılmaz miktarda İslami olmayan kültürel uygulamalar mevcuttu.

İslam Öncesi Arap Kültürü ve Şiir

Arapların şiire çok düşkün olduğunu eminim çoğunuz biliyorsunuzdur. Şiir, onların kültürlerinin büyük bir parçasıydı ve şiirleri birkaç şeyden oluşuyordu. İslam öncesi birkaç bin yıl boyunca şiirleri temelde birkaç şey hakkındaydı:

  1. Birincisi, savaşla ilgiliydi. Ata, kılıca, dövüşe, kana, mızrağa bayılırlardı. Bu onların konusu, aksiyon filmleriydi. İlk büyük konu buydu.
  2. İkinci konu kadınlardı. Kadınlara takıntılıydılar ve hatta savaş hakkında konuşurken bile savaşta kadınlardan bahsederlerdi. Mesela “Kılıçların ışıltısını görünce gülümsemeni hatırladım” gibi. İşte böyleydiler, bir takıntı vardı.

El-Atlen denilen bir kültürleri vardı. Arapların bedevi olduğunu biliyorsunuz. Bir yere giderler, kamp kurarlar, işlerini bitirirler ve sonra da ayrılırlardı. Ayrıldıklarında geriye sadece yanmış odunlar, hayvan izleri ve ipler kalırdı. Birinin kamp kurduğunu anlayabilirdiniz, ama gitmiş olurlardı. Bu yerlere Arapçada “El-Atlen” denir.

Yani Arap kültürünün büyük bir parçası bu Atlen’lere, terk edilmiş yerlere gitmekti. Kuzeniyle evlenmek isteyen bir adam, bilmiyorum Arap kültüründe herkes kuzeniyle evlenmek istiyor, bunu bu ay öğrendim ama her neyse. Yani bir adam kuzeniyle evlenmek istiyordu ve kuzeni o köyde, o kasabada yaşıyordu. Adam savaştan döndüğünde orası artık bir Atlen olur, gitmiş olurlardı. O da oraya oturup terk edilmiş yerle konuşurdu. “Aman Allah’ım, ne kadar şanslısın, o senin üzerinde yürürdü.” falan derdi. İşte böyle yaparlardı.

Yani ilk takıntıları savaş, ikinci takıntıları kadınlar.

  1. Üçüncü takıntıları ise cömertlikti. Çok fazla gösteriş yaparlardı. “Biz çok fazla bağış yaparız.” Hatta yiyecekle veya parayla doldurdukları dev kaseleri vardı, hayır olarak verirlerdi. Ve ne kadar çok verdikleri hakkında konuşurlardı. Ne kadar çok verirseniz o kadar yüksek statüye sahip olurdunuz.
  2. Ve elbette dördüncüsü konuşmalarıydı. Yani eğer iyi konuşabilirseniz daha yüksek bir statüye sahip olurdunuz. Kabilelerinin ne kadar iyi konuştuğundan bahsedip diğerleriyle kıyaslarlardı. “Sizin kabilenizin ağzı bile yok.” Birbirleri hakkında böyle konuşurlardı.

Savaş Kültürü ve İslam’ın Getirdiği Değişim

Bu kültürde bahsettiğim şeylerden biri savaştı, değil mi? Peki mesela, Kur’an’da savaş ve çarpışma var mı? Peygamber’in (sav) sünnetinde savaş ve çarpışma mı? Evet, var. Yani onların bir savaş kültürü var ve Kur’an da savaşlardan bahsediyor, ama büyük bir fark var.

Onlar savaş hakkında konuşurken, “Bize zarar verirseniz, size zarar veririz ve bize asla veremeyeceğiniz kadar çok zarar veririz” derlerdi. “Kimse benimle uğraşmasa iyi olur, çünkü ben onlarla ve tüm nesilleriyle uğraşırım.”

فنجهل فوق جهل الجاهلين (Fenechel fevka cehlil câhilîn) “Tüm cahillerin en cahilinden daha cahil olacağız.” “Cahil olduğunu mu sanıyorsun, sana gerçek cahil kimmiş göstereceğim.” İşte böyle yaparlardı.

Peki İslam geldikten sonra ne oldu?

فَلَا عُدْوَانَ إِلَّا عَلَى ٱلظَّٰلِمِينَ

(Felâ udvâne illâ alezzâlimîn)

(Bakara,193)

“Artık suçlu olmadıkça kimseyle savaşmayacağız.” “Sizinle bir savaşımız yok ve suçlu olmayı bırakırsanız, artık savaş da olmaz.”

فَإِنِ ٱنتَهَوْا فَلَا عُدْوَانَ إِلَّا عَلَى ٱلظَّٰلِمِينَ

(Fe inintehev felâ udvâne illâ alezzâlimîn)

(Bakara,193)

“Eğer onlar dururlarsa artık savaş da olmaz.” Ama İslam öncesinde, “dursanız bile biz durmayacağız, devam edeceğiz.”

Savaşın büyük bir parçası sadece kılıç savaşı değil, aynı zamanda söz savaşıydı. Çok hakaret ederlerdi. Kabilenin kadınlarına hakaret ederlerdi, annenize hakaret ederlerdi, kız kardeşinize hakaret ederlerdi, erkekliğinize hakaret ederlerdi, gerçekten ailenizin biyolojik çocuğu olup olmadığınıza dair hakaret ederlerdi. Hiç durmadan sorgularlardı bunu. Böyle pis şeyler, aralarında yaygındı bu. Ve hakaret ettiklerinde kadınlara hakaret ederlerdi ve kadınlar hakkında iğrenç, müstehcen şekillerde konuşurlardı. Buna sarih şiir denir. Açık saçık, uygunsuz bir dil kullanmak yaygındı.

Elbette İslam geldi ve kadın sevgisini, romantizm sevgisini ve tüm bu şeyleri Allah ve Peygamber (sav) sevgisi ile değiştirdi. Yani İslam gelir gelmez şiir değişti. Ve intikam sevgisi adalet sevgisine dönüştü, o da değişti. Ve başkalarına hakaret etme sevgisi;

بِئْسَ ٱلِٱسْمُ ٱلْفُسُوقُ بَعْدَ ٱلْإِيمَٰنِ

(Bi’sel ismul fusûku ba’del îmân)

(Hucurat,11)

“artık müstehcen dil kullanmıyoruz” haline geldi. Hatta şimdi konuşmadaki kibarlığı seviyoruz. Sert davranan birine karşı yumuşak sözlülüğü ve nezaketi seviyoruz. Yani aslında değerler sistemi, İslam’ın açılış döneminde tamamen değişti.

İlk Asırdan Sonra Cahiliye Hastalıklarının Dönüşü

Ama size ilk 100 yıldan bahsediyordum. İlk 100 yılın sonunda Müslüman kültürler, Irak gibi ve başka diğer yerler, müstehcen şiire geri döndüler, kabile kibrine geri döndüler, aynı cahiliye hastalıkları tekrar ortaya çıktı, tıpkı mevsimsel bir virüs gibi. Alerjileriniz olur, sonra geçer, sonraki mevsim tekrar gelir. İslam öncesi tüm bu şeylerin birçoğu geri geldi. Kısa süre sonra hem de.

Tek fark, eskiden bu kabileye karşı, şu kabileye karşı lanet okurlardı, bunun bir kısmı hala vardı ama şimdi de lanetledikleri; “Ehli Sünnet’e karşı Şiiler, Hariciler, şu hükümdar, bu hükümdar..” Yani konu biraz değişti, hedef biraz değişti ama değer sistemi yozlaşmış olarak kaldı. Bu, İslam’ın bittiği anlamına gelmedi, İslam hayatta kaldı ve İslam gelişti.

İdeal Koşullar Yanılgısı ve Hicret

Varmaya çalıştığım nokta şu: İslam her zaman zorlu koşullarda var olmuştur. İslam hiçbir zaman ideal koşullarda var olmamıştır. Tıpkı sizin, benim, bu dünyadaki hiçbir insanın hiçbir zaman ideal koşullarda yaşamadığı gibi. Hayatımızda her zaman bir sorunumuz, bir zorluğumuz olmuştur. Bazı insanlar zorluklarınızı bilir, bazıları bilmez ama her zaman zorluklarınız olmuştur. Hayatın kendisi böyledir, hiçbir zaman ideal koşullarda var olmamıştır.

Yani bir gün İslam’ın Altın Çağı’nı yaşayacağımız, hiçbir zorluğun olmayacağı, İslam’a karşı hiçbir düşmanlığın, dinimize karşı hiçbir muhalefetin olmayacağı vb. fikri ne gerçeğe dayanmaktadır, ne tarihe dayanmaktadır, ne de dinimize dayanmaktadır. Bunun bunlarla hiçbir bağlantısı yoktur. Bu, kendimizi daha iyi hissetmek için oluşturduğumuz bir şeydir.

Peki ne oluyor? Müslümanlar “Batıda yaşıyorum, hayat zorlu, hicret edeceğim.” “Böylece artık zorlukların olmadığı bir yerde yaşayabilirim, artık İslami bir ortamda olabilirim” diyor.

İslami bir ortama gitseniz bile başka zorluklar bulacaksınız. Başka ülkelerin adını vermek istemiyorum ama tıpkı Türkiye’de olduğu gibi ezanı duyacağınız, çok daha fazla insanın başörtüsü taktığı, Kur’an’ın okunduğu, camilerin dolu olduğu vb. ülkeler var. Restoranın helal olup olmadığını kontrol etmeniz gerekmiyor, her şey helal, harika. Şimdi helal dünyasına hicret ettiniz, neredeyse cennettesiniz, değil mi?

Ama aynı toplumların bazılarında aşırı ırkçı olduklarını, aşırı sınıf ayrımı yaptıklarını, İslam’a aykırı başka değerlere sahip olduklarını göreceksiniz. Yani bazı değerleri, helal et gibi, mükemmel. Diğer bazı değerler, tüm insanların saygıyı hak etmesi gibi, orada yok. Yani ters giden bir şeyler var.

Ve ben bunu şöyle tanımlıyorum: Ya dininize aykırı bir şeyi dışarıda, gözünüzle göreceğiniz bir toplumda yaşamayı seçebilirsiniz, ya da dininize aykırı unsurların var olduğu, ancak bunların gözle görülmediği, içsel sorunlar olduğu bir toplumda yaşayabilirsiniz.