Küçük Amellerin Büyük Sonuçları

Sizinle paylaşacağım son yorum şu; umarım bu yorumu açıklayıcı bir şekilde ifade edebilirim, çünkü muhtemelen son iki yılda Kur’an’dan öğrendiğim en büyük ders bu. Son birkaç yılda Kur’an’dan çok ders öğrendim. Son birkaç yıldır Kur’an’ı tam zamanlı olarak inceliyorum, hayatım sadece Kur’an çalışmasından ibaret, elhamdülillah. Muhtemelen öğrendiğim en büyük derslerden biri şu:

Küçük amellerin akıl almaz derecede büyük sonuçları vardır.

Tekrar edeyim:

Küçük amellerin inanılmaz derecede büyük sonuçları vardır. –

Bu, Kur’an’ın en temel öğretilerinden biridir. Ve biz bu sonuçların ne kadar büyük olduğunu anlayamıyoruz. Bir taşın suya düşmesiyle oluşan halkalar gibi, etkisi devasadır.

Önce Kur’an’dan küçük bir örnek vereyim: Hepimiz Yusuf (as)’ın hikayesine aşinayız, değil mi? Yusuf (as)’ın bir üvey annesi vardı. Bunu İncil’den öğreniyoruz, bir üvey annesi vardı. Üvey annesi, Yusuf (a.s) konusunda huzursuzluk hissetti. Yakup (as)’ın birden fazla eşi vardı. Bu arada, Yakup (as) iki kız kardeşle evliydi. İki kız kardeşle evliydi. Biriyle evlenmek istemişti ancak kızın babası diğer kızını da almasını şart koşmuştu. Yani biriyle isteyerek, diğeriyle şart koşulduğu için evlendi.

Zorla evlendiği kadın da, “Ben buradayım çünkü sen aslında onunla olmak istiyorsun” diye düşünüp kendini güvensiz hissediyordu. Birçok çocuğu olan da oydu. Diğerinde ise Yusuf (as) vardı. Üvey anne, “O kadını zaten benden daha çok seviyor ve şimdi bir de çok tatlı bir çocuğu var” diyordu. İşte bu yüzden büyük bir huzursuzluk içindeydi. Ve kendi huzursuzluğunu, öfkesini çocuklarına da olduğu gibi aşıladı. Bunlar onun kendi hisleriydi, huzursuz hissetmişti ama bunu çocuklarına da aşıladı.

O çocuklar, Yusuf (as)’ın kardeşleri. Yusuf (as)’ın kardeşlerinin ne yaptığını biliyorsunuz, değil mi? Onlar yaptıklarından sorumlular ama bunlar daha önce başka bir şeyle başlamıştı. Birisinin zehirli bir duygusuyla başlamıştı. O duyguyla başlamıştı ve doğan sonuçlara bir bakın. Sadece sonuçlarını bir düşünün. İki kuşak boyunca süregelen sonuçlar, bir güvensizlik hissinden kaynaklandı. Bu inanılmaz değil mi? Biz de yaptığımız ya da söylediğimiz şeylerin sonuçları olmadığını zannediyoruz.

Talak Suresi ve Helak Edilen Kavimler

Kur’an’dan başka bir örnek vereyim, bu örnek beni derinden sarsıyor. Talak suresi, son zamanlarda çok daha fazla bahsediyorum. Talak Suresi’nin %99’unda Allah, Müslüman toplumunda boşanmayı ve bu sürecin nasıl yürütüleceğini anlatıyor. Surenin sonunda Allah, peygamberlerine itaatsizlik eden kavimlerin helak olmasından bahsetmeye başlıyor.

Şimdi size bir soru sorayım. Kur’an’da helak edilen kavimlerden hangi kısımda bahsedilir? Mekki Kur’an mı, Medeni Kur’an mı? Mekki Kur’an. Mekki surelerde Nuh kavmi, Firavun kavmi, Lut kavmi, Salih kavmi gibi helak edilen kavimlerden bahsedilir. Neden? Çünkü o sureler Kureyş’e hitap ediyor. Kureyş, Nuh kavmi, Firavun kavmi gibi davranıyordu. Kur’an onlara, “Onlar gibi davranıyorsunuz, bakın onlara ne oldu. Bu sizin başınıza gelsin ister misiniz?” diyordu. Temel fikir bu değil mi? Allah’ın bu uyarıyı yapması, Kureyş’in, kendilerini yıkıma sürükleyen bir yolda oldukları içindi.

Şimdi Peygamberimiz (sav) Medine’ye hicret etti. Medine’deki ana kitle kim? Müslümanlar.

يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا

(Ey iman edenler)

Hatta bu sure de, يَـٰٓأَيُّهَا ٱلنَّبِىُّ إِذَا طَلَّقْتُمُ ٱلنِّسَآءَ (Yâ eyyuhen nebiyyu izâ tallaktumun nisâ’) (Talak,1) ile başlıyor.

يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا

(Yâ eyyuhallezîne âmenû yâ eyyuhallezîne âmenû)

Surenin başında Allah, doğrudan Peygamber’e (sav) hitap ediyor ve Müslümanlara sesleniyor. Talak suresi başından beri açıkça Müslümanlara hitap ediyor, kafirlere değil. Fakat surenin sonunda Allah, peygamberlerini yalanlayan ve bu yüzden helak edilen kavimlerden bahsetmeye başlıyor. Peki kafirlerle alakası olmayan bu surede bu ayetin ne işi var?

Allah bize şunu söylüyor: Allah’ın verdiği bu kanunları çiğnediğinizde, bunun sonuçları Nuh kavminden, Salih kavminden çok da farklı olmaz. Muaf değilsiniz, ayrıcalıklı değilsiniz. Siz, Medine’desiniz, “Mümin” diye çağrılıyorsunuz ve Peygamber’in (sav) yanındasınız, ama bu sizi güvende kılmaz. Bu davranışların sonuçları vardır. Bunu ciddiye alın.

Kur’an’da Hudud (Allah’ın Sınırları) Kavramı

Toronto’da verdiğim bir dersten son bir şey daha paylaşacağım. Bir terimden bahsetmiştim: حدود الله حدود الله (Hudûdullâhi hudûdullâh) terimini hiç duydunuz mu? Kur’an’da 10’dan daha az sayıda kullanılıyor. Ya da حدوده حدود الله (Hudûdehû hudûdullâh) ne anlama geliyor? Allah’ın koyduğu sınırlar, Allah’ın belirlediği sınırlar.

Size Kur’an’da hududun birden çok kez geçtiğini söylemiştim. Genel anlamıyla sadece bir kez geçiyor:

وَٱلْحَـٰفِظُونَ لِحُدُودِ ٱللَّهِ

(Vel hâfizûne li hudûdillâh)

Genel anlamıyla bir kez kullanılır, “Allah’ın sınırlarını korurlar.” Bu genel anlamı. Diğer tüm hudud kullanımları kadın hakları ve mirasla ilgilidir. Hepsi bu, başka hiçbir yerde geçmez. Boşanma hukuku, aile hukuku, velayet, annenin, kız kardeşin, kızın ya da eşin miras payı.. Bunlar Allah’ın sürekli huduttan bahsettiği kurallardır.

Biz Müslümanlar, hudud denilince aklımıza ilk gelen nedir? Birinin elinin kesilmesi, değil mi? “Bu ülkede hudud yok, hiç kan görmüyorum.” Ama Allah’ın çok sayıda hudud zikrettiğini, çok sayıda huduttan bahsettiğini unutuyoruz. Bunların çoğu da boşanma ile ilgili kurallardır.

Neden boşanma hakkında bu kadar çok ayet var? Çünkü Allah, insanların boşanma sürecinde birbirlerini suistimal ettiğini biliyor. Bu yüzden boşanma sırasında kurallara uyduğunuzdan emin olun. İnsanlar miras konusunda da birbirlerini suistimal ederler. Bu yüzden mirası dağıtırken Allah’ın kurallarına uyduğunuzdan emin olun. Nerede suistimal ihtimali fazlaysa, Allah orada hududu zikretmiştir.

Ve hudud herkese uygulanır. Hırsızın elinin kesilmesi yalnızca hırsıza uygulanır; herkes hırsız değildir. Ama herkesin ailesi vardır. Herkesin aile içinde bir vefat durumu olur ve herkesin ailesinde bir şekilde drama yaşanır. Yani hudud herkes içindir, bu şekilde kullanılmıştır.

İlginç olan şu ki, İslami topluluklarda, İslami ailelerde, hatta İslamî görünümlü insanlarda bile; Kur’an’da açıklanan hududlara yeterince saygı gösterilmiyor. Genelde bu hududlara saygı gösterilmiyor ve bu bir trajedi. Ben buna İslam’ın görüntüsü diyorum, bu İslam’ın kendisi değil. Sonra kalbimizi nasıl arındıracağımızı sormaya başlıyoruz. Bu ne kadar iki yüzlüce geliyor, farkında mısınız? Allah size ne yapmanız gerektiğini söylüyor, ama siz bunların hiçbirini yapmıyorsunuz. Sonra bunu merak ediyorsunuz.

İlişkilere Müdahale Etmemek

Hudud ayetlerden bir tane daha örnek vereyim:

وَلَا تُضَآرُّوهُنَّ لِتُضَيِّقُوا عَلَيْهِنَّ

(Ve lâ tudârrûhunne li tudayyikû aleyhinn)

(Talak, 6)

Diyelim ki bir adam ve bir kadın boşanma eşiğinde ya da ayrılmayı düşünüyorlar, zor bir evlilik yaşamışlar, şimdi ayrılmayı düşünüyorlar. Kadının arkadaşları geliyor ve ona, “Hadi Helalbucks’a gidelim” diyorlar. Çünkü Starbucks kötü. “Bir yere gidip oturalım. Sana onun toksik, narsist biri olduğunu söylemiştim. Zaten böyle olacağını hissediyordum. Ondan uzak durmalısın! Kurtar kendini! Onu dinleme, telefonlarına bakma! Cevap verme, hatta dur ben cevap vereyim.”

Bunları biliyorum, çünkü gizlice yanınıza oturup dinliyorum sizi. Ama Allah diyor ki, ayrılmaları için onları teşvik etmeyin, ilişkilerine müdahale etmeyin. Bırakın kendileri karar versinler. Basit bir had bu.

Kalbimin temiz olup olmadığını nasıl bilebilirim? Şeytanın avukatlığını yapmayı bırakın. Sürekli tavsiyeler vermeyi bırakın. Onlar yetişkin, çocuk değil. Kendileri çözebilirler, onlara çocuk gibi muamele etmeyi bırakın. Durumlarını bilmiyorsun, ama onlar biliyorlar. “Aman Allah’ım, tekrar barışıyorlar, bu çok kötü olacak.” Eğer kötü olacaksa, bu onların problemi, senin değil. Kıyamet Günü’nde Allah sana, “Ona geri döndü, ne hissediyorsun?” diye mi soracak? Bu senin baş ağrın değil, bırak gitsin.

Boşanma Sonrası Çocuğun Bakımı ve Emzirme

Bir tane daha örnek vereyim, İslam’ımızın bize verilenden ne kadar farklılaştığını görmek için. Bazen insanlar boşanırken kadın hamile olabilir. Kadın hamile ve boşanıyorlar. Yani bebek yolda. Bu durumda adamın, hamilelik boyunca çocuğa nafaka sağlaması, barınma ve mümkün olan en iyi şartları sunması gerekir.

Eğer evli olup bir çocukları olmuşsa, çocuğun bakımı ortak sorumluluktur. Anne çocuğa bakar, baba ise maddi destek sağlar; bu bir ortaklıktır. Ancak boşandıklarında, çocuk doğduğu anda artık annenin sorumluluğu olmaz. Kur’an’da bu %100 babanın sorumluluğudur. Anne bebeği kucağına alsa bile, bunu baba için bir iyilik olarak yapar. Bebeği emzirse bile, bunu bir anne olarak değil, eski eşine bir sadaka olarak yapar. Annenin bebeğe karşı bir yükümlülüğü yoktur, tüm yükümlülük babaya aittir.

Eğer anne, “Bu çocuğu besleyeceğim ama bana bu çocuğu beslemem için para ödemen lazım” derse, Kur’an bu durumu destekler ve babanın kadına ödeme yapması gerektiğini belirtir. “Estağfirullah, kendi çocuğunu emziriyor, bir de bunun için para istiyor.” diyemezsiniz. “Kendi bebeği için mi? Zamane kadınları tövbe tövbe..” Bunun ne olduğunu bilmiyorum, ama bu İslam değil. İstiğfarınızın istiğfara ihtiyacı var.

Şimdi şöyle bir durum düşünelim: Anne, çocuğa bakıyor ve çocuk babasına benziyor olabilir.

— “Onu beslemek istemiyorum, çünkü bana seni hatırlatıyor. Onu beslememi istiyorsan, bu sana pahalıya patlayacak. Ayda 10.000 lira istiyorum.” diyebilir.

— Baba da; “Ne! Estağfirullah, o kadar para mı istenir?”

— “Evet, sana benziyor ne yapabilirim? Bebeğe bakarken bir de tıpkı sana benzeyen bir yüze tahammül etmem lazım.”

Anne ne kadar isterse istesin, hakkıdır. Ve Allah der ki;

وَإِن تَعَاسَرْتُمْ

(Ve in teâsertum)

“Eğer ücret konusunda anlaşmakta zorlanıyorsanız,”

(Talak, 6)

فَسَتُرْضِعُ لَهُۥٓ أُخْرَىٰ

(Fe se turdiu lehû uhrâ)

“Başka bir kadın bu çocuğu emzirsin.”

(Talak, 6)

“Eğer anlaşmaya varamıyorsanız, başka birini bulun.” Ama bir anlaşmaya varmak zorundasınız.

Şimdi diyelim ki anne kabul etmedi. Kur’an’ın perspektifinden, annenin kabul etmediği bir durumu hayal edelim. Bu durumda babanın, çocuğu emzirmesi için başka birini bulması gerekiyor. Toplumda bu kadın hakkında ne kadar dedikodu yapılacağını, ne kadar iftira ve kötü yorumlar yapılacağını, hayal edebiliyorsunuz değil mi?

Peki bu yorumlar Kur’an’a aykırı mı? Evet. Kadın Kur’an’a göre yanlış bir şey yaptı mı? Hayır. Doğruyu ve yanlışı sizden çok daha iyi bilen Allah’a göre kadın yanlış bir şey yapmadı. Ancak siz, “Bunlar nasıl anne? Kapitalistler!” gibi şeyler diyerek onu yargılıyorsunuz. Yani gıybet ediyorsunuz, aslında helal olan bir şeyi haram gibi göstermeye çalışıyorsunuz, başkasının arkasından konuşuyorsunuz, niyetlerini sorguluyorsunuz, kat kat fazla haram işlemiş oluyorsunuz, ama yine de İslamî bir şey söylediğinizi zannediyorsunuz. Ne dediğimi anlıyorsunuz değil mi?

Bu dini daha çok inceledikçe, fark ediyorum ki; dindar görünebiliriz ama din bu değil. Din, farklı bir değerler bütünü. Ve bu değerler Müslüman toplumunda yavaş yavaş kaybolmaya başladı. Yitip gitmeye başladılar. Kur’anî değerleri geri getirmeliyiz. Ve Kur’anî değerler o kadar güzel ki. Eğer gerçekten Kur’anî değerleri geri getirebilirsek, İslam insanlara diğer tüm yaşam tarzlarından daha cazip hale gelecektir.

Yaşam tarzımızın kendisi bir davet haline gelir. “Bir ateistle nasıl konuşurum?” diye sormak zorunda kalmazsınız. Ya da “Bir agnostikle nasıl konuşurum?” veya “İslam’dan uzaklaşmayı düşünen biriyle nasıl konuşurum?” Bu sorunlar ortadan kalkar. Tam tersine, “Çok fazla insan İslam’a yöneliyor, onlara nasıl destek oluruz?” diye sorarsınız. Eğer bu kitabın değerlerini gerçekten yaşıyor olsaydık, işte bu olurdu.

İslam’da ve Batı’da “Kusursuz Boşanma”

Bu aralar Talak suresini çalıştığım için aklımda…

Amerikan ve İngiliz hukukunda bir kavram var. Amerikan ve İngiliz hukukuna özellikle ilgi duydum çünkü Amerikalılar ve İngilizler son birkaç yüzyıldır dünyanın büyük bir kısmını zehirlediler. Fransızlar da üçüncülük madalyasını aldılar. Amerikalılar ve İngilizler nereye gittilerse kendi hukuk sistemlerinin bir versiyonunu o ülkelerde bıraktılar, değil mi? Yani bu ülkeler, sömürgeleştirdikleri bölgelerde kendi hukuk sistemlerinin bir izini bıraktılar. Bu nedenle, evlilik ve boşanma anlayışlarını, yasalarını incelemek istedim. Çünkü bu dünyanın birçok yerini etkiledi, değil mi?

“Kusursuz boşanma” diye bir kavramla karşılaştım. Bu kavram İngiltere’de 1969 civarında, Amerika’da ise 1970’te yürürlüğe girmiş. Çok yeni bir şey; henüz 50 yılı biraz aşkın bir süredir var. Ondan önce Amerika’da ve İngiltere’de bir kadın boşanmak istediğinde, kocasının şu iki şeyi yaptığını kanıtlamak zorundaydı:

  1. Onu aldatmış olması,
  2. Suç işlemiş olması.

Eğer sadece birini getirse yeterli olmuyordu. Boşanabilmek için kocasının çok ciddi yanlışları olduğunu göstermek zorundaydı. Yani “kusur” getirmesi gerekiyordu.

Amerika’da, Reagan döneminde ‘kusursuz boşanma’ getirildi. “Kusursuz boşanma” şu demek: Bir kadın mahkemeye gelir:

— “Boşanmak istiyorum.”

— “Neden?”

— “Bıyığından nefret ediyorum.”

— “Tamam, bıyık sevmiyorsan sorun değil, tercih senin, boşanabilirsin.”

Yani artık bir kusur göstermesine gerek yoktur. Bir kusur kanıtlamadan boşanabilir.

Peki, İslam’a gelelim. Bir kadın Peygamber (sav)’e gelir ve “Kocamdan ayrılmak istiyorum” der. Eğer İslam da kusur tespitine dayalı boşanmayı uygulasaydı, neyi kanıtlaması gerekirdi? Kocasının bir suç işlediğini kanıtlaması gerekirdi. “Bir kemik mi kırdı? Yüzünde herhangi bir iz göremiyorum, o kadar da kötü değil. Muhtemelen boks eldiveni ile yapmıştır. Sorun değil, halledebilirsin, sabırlı ol.” Böyle bir şey oldu mu? Hayır.

Sahih rivayette geçer, kadın Peygamber (sav)’e geliyor ve ilk söylediği şey: “Onun karakterinde ya da dininde herhangi bir kusur bulmuyorum.” Adamın ahlaki ve dini değerlerinde herhangi ters bir şey yok.

Eğer kadın bugün bunu birine söyleseydi:

— “Boşanmak istiyorum, onun bir hatası yok.”

— “Estağfurullah, ne yapıyorsun! İslam!”

Sizden birine gitmedi, kime gitti? Peygamber (sav)’e gitti. Ve Peygamber’in ona şöyle söylemesi gerekirdi: “Aileni bir arada tutmalısın, bu fitne olur, Allah sana bir nimet verdi, neden bunu yapıyorsun? Sabırlı olmalısın, Nuh (as)’ın örneğine bak, uzun süre mahsur kalmıştı, onun gibi olmalısın.” Peygamber (sav) bunların herhangi birini söyledi mi? Hayır. Sadece “Tamam” dedi.

Kadın aslında bir neden de verdi: “Müslüman olduktan sonra küfre düşmekten korkuyorum.” Bu kulağa bir nedenmiş gibi gelmiyor. Kadın kinayeli, dolaylı yoldan konuşuyordu. Peygamber (sav)’e söylediği şey aslında şuydu: “Onu çekici bulmuyorum. Ondan hoşlanmıyorum. Kendimi yalnız hissediyorum. Bu evlilikte gerçek bir eş gibi hissetmiyorum. Herhangi bir sorunu yok, ama benim için doğru kişi değil. Ve bu yüzden aklım başka yerlere gidiyor, bunlar da günah gibi şeyler. Bu da beni korkutuyor. Mutsuz bir evlilikte olduğum için Allah’a itaatsizlik etmek istemiyorum.” Söylediği şey buydu ama bunu çok nazik bir şekilde, en onurlu haliyle söyledi: ekrahül küfra badel İslam. Ve Peygamber (sav) de bunu onayladı.

İslam, kusursuz boşanmayı en başından tanıttı. Amerika ve İngiltere, 1969 ve 1970’te bu sistemi kabul ettiler. Bugün, “İslam ne zaman Batı’ya yetişecek?” diye soruyoruz. Ben de bu konuları incelerken “Batı ne zaman İslam’a yetişecek?” diyorum. Anlıyor musunuz?

Sonuç: Hakikat Arayışı

Tarih ve dinimiz hakkındaki sınırlı anlayışımız, bizi, aslında sahih olmayan bir din yorumu oluşturmaya yönlendiriyor. Her ne kadar bunun sahih olduğunu hissetsek de, aslında değil. Çünkü bununla yetiştirildik, hep böyle duyduk.

Ama şunu bilmeliyiz ki, bu nesil artık hakikatin peşinde olmalı, bilgi arayışında olmalı.

Her meselede hakikati arayanlar olmalısınız. Dininizdeki şeyleri temelinden öğrenmelisiniz. Bu, hayatınızın en önemli parçası: Allah ile olan ilişkiniz ve Peygamber (sav)’le olan ilişkiniz. Hiçbir şeyi hafife almamalısınız. Dininizde her meselede ciddi bilgi arayışında olmalısınız. Ben de yeniden öğreniyor gibi hissediyorum. Gerçekten öyle. Ve bunu sizin için de istiyorum. Size cevaplar vermek istemiyorum; sizin, inşallah cevapların peşine düşenler olmanızı istiyorum.